Nhiễm giun đường ruột là bệnh khá phổ biến ở các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước thu khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Riêng tại Việt nam, ước tính trên toàn quốc có đến 75% dân số mắc bệnh giun sán, trong đó trẻ em là đối tượng dễ bị nhiễm hơn cả và nguy cơ nhiễm cùng lúc nhiều loại giun là rất cao. Nhiễm giun đường ruột thường gây nhiều bất lợi cho sức khỏe con người nhất là tình trạng dinh dưỡng và những biến chứng nguy hiểm khôn lường.
A. Tác hại nhiễm giun đường tiêu hóa ở trẻ
Theo điều tra của Viện Sốt rét, ký sinh trùng, côn trùng Trung ương, ở Việt Nam ước tính có khoảng 60 triệu người nhiễm giun đũa, 40 triệu người nhiễm giun tóc và 40 triệu người nhiễm giun móc.
Bệnh giun đường ruột gây ra những tác hại không nhỏ cho con người và đang là một vấn đề nghiêm trọng của sức khỏe của cộng đồng như ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển tâm thần và vận động của trẻ, kết quả học tập bị giảm sút. Đặc biệt, phụ nữ có thai có khả năng bị sẩy thai, sinh non.
Tùy theo số lượng giun ký sinh trong ruột, nhiễm giun kéo dài sẽ đưa đến những tác hại ngày càng nặng nếu không được điều trị và xử trí kịp thời.
- Giun đũa hấp thụ chất dinh dưỡng trong ruột non hoặc cũng có thể hấp thụ dễ dàng các loại thức ăn chưa tiêu hoá hết, khiến cơ thể con người bị thiếu hụt trầm trọng các dưỡng chất cần thiết làm sức khỏe bị suy sụp, nhất là trẻ em.
- Giun tóc và giun móc thì hút máu để sống dẫn đến thiếu máu thiếu sắt. Số lượng giun ký sinh trong cơ thể người càng nhiều, càng lâu dài thì các chất dinh dưỡng, các vitamin cần thiết, số lượng máu của trẻ bị mất theo thời gian ngày càng trở nên trầm trọng hơn. Điều này dẫn đến trẻ sẽ phải đối mặt với hàng loạt các căn bệnh nguy hiểm: biếng ăn, chậm lớn, suy dinh dưỡng, thiếu máu, rối loạn tiêu hoá; nặng hơn nữa là tắc đường ruột, giun chui ống mật, viêm đường mật, viêm tụy cấp, sa trực tràng, tiêu chảy, suy tim cấp…phụ nữ có thai dễ bị sẩy thai hoặc thai chết lưu.
- Giun kim trưởng thành sống chủ yếu ở đoạn cuối ruột non và ruột già, đẻ trứng ở nếp kẻ hậu môn. Không chỉ hấp thu thức ăn có trong ruột người, giun kim cái thường bò ra rìa hậu môn đẻ trứng gây ra các triệu chứng như ngứa và nhột ở hậu môn ban đêm khiến cho trẻ bứt rứt, mất ngủ, quấy khóc vào ban đêm.
B. Phòng ngừa hiệu quả nhiễm giun ở trẻ em
Tăng cường vệ sinh cá nhân
- Rửa tay sạch cho trẻ bằng xà phòng và nước sạch trước khi ăn và sau khi đại tiện và sau khi chơi đùa.
- Ăn chín, uống nước đã đun sôi, nếu ăn rau sống phải rửa sạch.
- Không đi chân đất, tránh ấu trùng giun móc chui qua da.
Vệ sinh môi trường
- Quản lý phân chặt chẽ, sử dụng hố xí hợp vệ sinh, chỉ đi đại tiện vào hố xí, cho trẻ nhỏ đi bô, không dùng phân tươi để bón rau.
- Sử dụng nguồn nước sạch.
- Xử lý rác hợp vệ sinh.
Tẩy giun định kỳ cho trẻ trên 2 tuổi mỗi 6 tháng một lần
Nhằm giúp cho trẻ khỏe mạnh hơn, nhất là ở những vùng có tỉ lệ nhiễm giun cao, một trong những điều cần thực hiện thường qui là tẩy giun định kỳ không chỉ cho từng cá nhân mà cho cả tập thể bao gồm tất cả các thành viên trong gia đình, tập thể học sinh trong nhà trẻ, mẫu giáo, trường học, đặc biệt đối với trẻ em ở độ tuổi mầm non thường sinh hoạt chung với nhau. Theo khuyến cáo của WHO thì hoạt chất mebendazole 500mg thích hợp cho việc tẩy giun định kỳ và hàng loạt, được chỉ định sử dụng khi nhiễm một hoặc nhiều loại giun như giun đũa, giun tóc, giun móc, giun kim…và nên áp dụng cho trẻ em từ 24 tháng tuổi sau khi đã được bác sĩ thăm khám và cho chỉ định.
Ths, Bs. Đinh Thạc
Bệnh Viện Nhi Đồng 1